ΗΠΑ και Ιράν είναι κοντά σε παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, όπως αναφέρουν οι Financial Times, επικαλούμενοι διαμεσολαβητές, την ώρα που η αγωνία μεγαλώνει γύρω από τις εξελίξεις της σύγκρουσης που έχει κλονίσει τη Μέση Ανατολή και όχι μόνο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα των FT, στους όρους της συμφωνίας περιλαμβάνεται το σταδιακό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αλλά και η θέσπιση πλαισίου για συζητήσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι ΗΠΑ θα χαλαρώσουν επίσης τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων και θα συμφωνήσουν στην άρση των κυρώσεων, καθώς και στη σταδιακή αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων της Τεχεράνης που κατέχει στο εξωτερικό.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγαΐ δήλωσε το Σάββατο ότι η Τεχεράνη συζητά ένα «μνημόνιο κατανόησης» για τον τερματισμό του πολέμου ως την πρώτη φάση μιας συμφωνίας, πριν προχωρήσει στην επεξεργασία των λεπτομερειών μιας ευρύτερης συμφωνίας εντός 30 έως 60 ημερών.
«Οριστικοποιούμε τώρα αυτό το μνημόνιο», είπε.
Οι μεσολαβητές ελπίζουν ότι οι όροι της συμφωνίας θα αποτρέψουν τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ από το να επαναλάβει τις επιθέσεις στην Ισλαμική Δημοκρατία.
«Η συμφωνία φαίνεται να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Βρίσκεται τώρα στους Αμερικανούς για να το αναλύσουν», δήλωσε διπλωμάτης που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες. «Οι Ιρανοί είναι πιθανό να είναι έτοιμοι να δώσουν περισσότερα για την πυρηνική ενέργεια, αλλά δεν θα το κάνουν όσο ο πόλεμος συνεχίζεται - αυτή η συμφωνία βοηθά στη γεφύρωση του χάσματος».
Τα σημάδια προόδου ήρθαν μετά τις κρίσιμες συνομιλίες των διαπραγματευτών του Πακιστάν και του Κατάρ με τους Ιρανούς ομολόγους τους την Πέμπτη και την Παρασκευή.
Οι μεσολαβητές ήταν σε τακτική επαφή με τον απεσταλμένο των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, ενώ μιλούσαν με την ιρανική αντιπροσωπεία, της οποίας επικεφαλής ήταν ο Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γαλιμπάφ, πρόεδρος του κοινοβουλίου, και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Ο Γαλιμπάφ, ένας από τους κορυφαίους πολιτικούς ηγέτες του Ιράν εν καιρώ πολέμου, δήλωσε στον στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, επικεφαλής διαπραγματευτή του Πακιστάν, ότι η Τεχεράνη δεν θα υποχωρήσει από τα «δικαιώματά» της, ειδικά όταν έχει να κάνει με τις ΗΠΑ, οι οποίες «δεν ήταν ειλικρινείς και δεν μπορούν να εμπιστευτούν».
Πρόσθεσε όμως ότι το Ιράν θα χρησιμοποιήσει τη διπλωματία για να διασφαλίσει τα «νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά» του.
Ο Γκαλίμπαφ είπε επίσης ότι το Ιράν είχε ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, η οποία ξεκίνησε στις αρχές Απριλίου, και ήταν έτοιμο να απαντήσει με πιο «συντριπτικό» τρόπο σε περίπτωση που οι ΗΠΑ διαπράξουν την «απερισκεψία» της επανέναρξης του πολέμου, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Υπογραμμίζοντας την εύθραυστη κατάσταση προόδου, ο Μπαγκάι είπε ότι οι δύο πλευρές ήταν και οι δύο «πολύ μακριά και πολύ κοντά» σε μια συμφωνία.
«Από τη μία πλευρά, έχουμε την εμπειρία των αντιφατικών δηλώσεων και των μεταβαλλόμενων θέσεων της αμερικανικής πλευράς. Έχουν εκφράσει αντικρουόμενες θέσεις αρκετές φορές», είπε ο Μπαγαϊ. «Δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτα βέβαιοι ότι αυτή η προσέγγιση δεν θα αλλάξει.
«Από την άλλη πλευρά, οι απόψεις των δύο πλευρών πλησιάζουν, όχι με την έννοια ότι έχουμε καταλήξει σε συμφωνία σε τόσο σημαντικά ζητήματα, αλλά με την έννοια ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε μια αμοιβαία ικανοποιητική λύση βάσει ενός συνόλου παραμέτρων».
Ένα από τα μεγάλα εμπόδια ήταν η επιμονή του Τραμπ ότι το Ιράν πρέπει να παραδώσει το απόθεμά του των 440 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου και ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να έχει την ικανότητα να αναπτύξει πυρηνικά όπλα, τονίζουν οι FT.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ απαίτησε επίσης από το Ιράν να διαλύσει τις τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του - Νατάνζ, Φόρντοου και Ισφαχάν - τις οποίες οι ΗΠΑ βομβάρδισαν μετά την ένταξή τους στον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο.
Το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού πιστεύεται ότι βρίσκεται κάτω από τα ερείπια αυτών των εγκαταστάσεων, κυρίως στο Ισφαχάν.
Η έντονη πίεση για την επίτευξη συμφωνίας και την οικοδόμηση μιας εύθραυστης εκεχειρίας που συμφωνήθηκε στις 8 Απριλίου έρχεται εν μέσω φόβων ότι εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, ο Τραμπ θα συνεχίσει τις επιθέσεις στην Ισλαμική δημοκρατία σε λίγες μέρες, κλιμακώνοντας έναν πόλεμο που έχει εξαπλωθεί σε όλη τη Μέση Ανατολή.
